ประมวลรายวิชา (Course Syllabus)

 

1.  รหัสกระบวนวิชา และชื่อกระบวนวิชา

     .อณ.(218)341

     (ภาษาไทย)        วิทยาหินและศิลาวรรณนา

     (ภาษาอังกฤษ)   Lithology and Petrography

 

2.  จำนวนหน่วยกิต 3(2/2-1/3)

 

3.  คณะ/ภาควิชา/สาขาวิชา

              คณะวิทยาศาสตร์ ภาควิชาธรณีวิทยา สาขาวิชาอัญมณีวิทยา

 

4.  เงื่อนไขของกระบวนวิชา และสถานภาพวิชา

              เงื่อนไขที่ต้องผ่านก่อน ว.ธณ.(205)103 และ ว.ธณ.(205)235 เป็นวิชาเอกบังคับของนักศึกษา สาขาวิชาอัญมณีวิทยา

 

5.  ลักษณะกระบวนวิชา

              กระบวนวิชานี้จะศึกษาลักษณะปรากฏการณ์ของ.หินและแร่ประกอบหินชนิดต่าง ๆ ที่สำคัญ การจำแนกหินอัคนี หินตะกอน และหินแปร โดยอาศัยตาเปล่าหรือแว่นขยาย และด้วยกล้องจุลทรรศน์

 

6.  วัตถุประสงค์ทั่วไป

              เพื่อให้นักศึกษาได้ทราบถึงวิธีการศึกษา และบรรยายลักษณะปรากฏของหิน การตรวจสอบจากตาเปล่า แว่นขยาย และกล้องจุลทรรศน์ เพื่อการจำแนกหินชนิดต่าง ๆ ที่สำคัญ ทั้งหินอัคนี หินตะกอน และหินแปร

 

7.  หัวข้อเนื้อหาวิชา

     เนื้อหาวิชา                                                                                                          ชั่วโมงบรรยาย

     1.  บทนำ                                                                                                                     1

          1.1   วิทยาหิน และศิลาวรรณนา

          1.2   หินประเภทหลัก ๆ และการเกิด

     2.  หินอัคนีและการสังเกตในสนาม                                                                                   2

          2.1   ลักษณะว้าง ๆ : หินอัคนีแทรกซอน และหินอัคนีผุ

          2.2   รูปแบบการปรากฏของหินอัคนี

          2.3   ชนิดต่าง ๆ ของการแทรกซอน

          2.4   ชนิดต่าง ๆ ของการผุ

    

     เนื้อหาวิชา                                                                                                          ชั่วโมงบรรยาย

     3.  เนื้อหินอัคนี                                                                                                             5

          3.1   ชื่อเนื้อหินโดยใช้ปริมาณการตกผลึก

          3.2   ชื่อเนื้อหินโดยใช้ขนาดผลึกแร่

          3.3   ชื่อเนื้อหินโดยใช้รูปร่างผลึกแร่

          3.4   ชื่อเนื้อหินโดยใช้รูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างผลึกแร่

          3.5   ชื่อเนื้อหินที่มีลักษณะการแตก

     4.  การจำแนกชนิดหินอัคนี                                                                                             6

          4.1   การจำแนกโดยอาศัยปริมาณชนิดแร่

          4.2   การจำแนกโดยอาศัยเนื้อหิน

          4.3   การจำแนกโดยอาศัยส่วนประกอบทางเคมี

          4.4   การจำแนกโดยอาศัยชุดของหินหนืด

          4.5   การจำแนกโดยการคำนวณจากส่วนประกอบทางเคมี

          4.6   การจำแนกโดยอาศัยแร่บางชนิด

          4.7   การจำแนกโดยอาศัยกลุ่มหิน

          4.8   การจำแนกโดยอาศัยตำแหน่ง

          4.9   การจำแนกโดยอาศัยตำแหน่งการแปรสัณฐาน

          4.10   การจำแนกหินชิ้นภูเขาไฟ

     5.  หินตะกอน และกระบวนการเกิดหินตะกอน                                                                    3

          5.1   หินตะกอน

          5.2   กระบวนการเกิดหินตะกอน

          5.3   อิทธิพลต่าง ๆ ของหินต้นกำเนิด และกระบวนการผุพังทำลาย

          5.4   อิทธิพลต่าง ๆ ของการเคลื่อนที่ของตะกอนเม็ด

          5.5   อิทธิพลต่าง ๆ ของสภาพแวดล้อมการสะสมตะกอน

          5.6   อิทธิพลต่าง ๆ ของการเปลี่ยนแปลงภายหลังการสะสมตะกอน

     6.  ศิลาวรรณนาของหินตะกอน                                                                                        5

          6.1   เนื้อหินตะกอน

          6.2   โครงสร้างในหินตะกอน

                 -  โครงสร้างปฐมภูมิ

                 -  โครงสร้างทุติยภูมิ

          6.3   ข้อมูลการบรรยายหินตะกอนชนิดต่าง ๆ                                                              3

                 -  หินกรวดมน และหินกรวดเหลี่ยม

                 -  หินทราย

     เนื้อหาวิชา                                                                                                          ชั่วโมงบรรยาย

                 -  หินทรายแป้ง หินดินดาน และหินโคลน

                 -  หินตะกอนเนื้อซิลิกา

                 -  หินฟอสเฟต

                 -  หินตะกอนที่มีเหล็กปนมาก

                 -  หินตะกอนระเหยน้ำ

          6.4   ชุดลักษณะการสะสมตะกอน

     7.  หินแปร และการแปรสภาพ                                                                                         3

          7.1   หินแปร

          7.2   ปัจจัยและขอบเขตการแปรสภาพ

          7.3   ชนิดของการแปรสภาพ

          7.4   ส่วนประกอบหินก่อนการแปรสภาพ

          7.5   โครงสร้างในหินแปร

     8.  การจำแนกหินแปร                                                                                                    5

          8.1   หินแปรที่มีเนื้อหินเรียงตัว

          8.2   หินแปรที่มีเนื้อหินไม่เรียงตัว

          8.3   หินแปรที่มีชื่อเฉพาะ

          8.4   เกรดการแปรสภาพ

          8.5   ชุดลักษณ์การแปรสภาพ

                                                                                                                  รวม             30

 

     เนื้อหาวิชา                                                                                                       ฏิบัติการ (คาบ)

     1.  แร่ประกอบหินอัคนี และเนื้อหินอัคนี                                                                             6

     2.  การจำแนกหินอัคนี และหินชิ้นภูเขาไฟ                                                                       12

     3.  แร่ประกอบหิน เนื้อหิน และการจำแนกหินตะกอน                                                        15

     4.  แร่ประกอบหิน เนื้อหิน และการจำแนกหินแปร                                                            12

                                                                                                                  รวม             45

 

8.  เอกสารอ้างอิง

     Ehlers, E.G. and Blatt, H., “Petrology, igneous, sedimentary and metamorphic”, Freeman and Co., 1982.

     Blatt, H., “Sedimentary Petrology”, Freeman and Co., 1982.

     Shelly, D., “Igneous and Metamorphic Rocks under the Microscope”, Chapman & Hall, 1993.

     Bucker, K. and Frey, M., “Petrogenesis of Metamorphic Rocks”, Springer-Verlag, 1994.

     McBirney, A.R., “Igneous Petrology”, John and Bartlett Publishers, 1993.

     Friedman, G.M. and Sanders, J.E., “Principles of Sedimentology”, John Wiley, 1978.

     ตัวอย่างหินอัคนี หินตะกอน และหินแปร

     แว่นขยาย

     กล้องจุลทรรศน์โพลาไรซ์

     ตัวอย่างแร่และหินในรูปแผ่นหินบาง บางชนิด